|
|
DOEN IN
SEPTEMBER
Perkplanten nu stekken:
Perkplanten,
die niet tegen onze winters bestand zijn, kunt u in leven houden door in
september te stekken. Neem ongeveer 10 cm, lange stekken, snij deze onder een
bladpaar af en verwijder de onderste bladeren. Zet de stekken in potjes met een
mengsel gezeefde turfmolm en scherp zand. In een 10 cm potjes kunt u 4 tot 9
stekjes plaatsen. Zet de potjes op een warme plaats uit de zon, vb in een kasje
met een schermmat.
De stekken wortelen meestal binnen 3 weken.
De gewortelde stekken kunt u in een koele kamer, serre of kas overwinteren. Wie
deze methode te moeilijk vindt, kan de stekken ook in een potje met water
zetten . Pot de stekken op nadat ze wortels gemaakt hebben.
Vaste planten scheuren:
Vaste planten
die in de groeikracht achteruit gaan, kunt u in september nog scheuren. De
gezonde buitenste delen plant u weer uit. Deze ingreep moet ruim voor oktober gebeuren.
Hoe langer u wacht, hoe minder tijd de plant heeft om te
herstellen en nieuwe wortels te maken.De planten moeten, voordat de
winter invalt, vaststaan.
Rooi de betreffende
vaste planten , maak de grond goed los en verbeter de grond met compost ,
bladgrond of verteerde stalmest. Scheur
de planten, snij de stengels af en gooi de oude middenstukken weg. Plant de
buitenste delen opnieuw, maar houd er rekening mee dat bepaalde planten niet op
dezelfde plek neergezet moeten worden in verband met ziekten.
Teeltwisseling is ook bij siergewassen
soms zeer nuttig. Zet bij voorkeur hoge Phloxen niet
steeds op dezelfde plek, maar een paar meter verder en pas uw border daarbij
aan.
Bollen eruit en erin:
Gladiolen zijn
mooie bloemen, maar u moet er wel met beleid mee omgaan. Zodra de wortels
beginnen af te sterven, moet u ze rooien. Wacht u te lang, dan kunnen de
knollen door ziekten worden aangetast. Gebruik voor het rooien een greep of
spitvork en beschadig de knollen niet. Snij de stengels op 10 cm boven de knol
af en leg ze in een droge en goedgeventileerde ruimte. Ook de kralen of
broedbolletjes kunt u oogsten.
Verschillende voorjaarsbloeiende knol- en bolgewassen moeten nu zo spoedig mogelijk de grond
in . Dat geldt vooral voor krokus, kievitseitje, sterhyacint, sneeuwroem en sneeuwklokje.
Al deze bollen hebben een hekel aan sterk uitdrogen. Plant ze direct na aankoop.
Ook narcissenbollen kunt u het beste in september planten.
Nu snoeien:
Bomen en
heesters worden meestal in de winter gesnoeid. Het blad is er dan af en omdat
er verder niets in de tuin is te doen, heeft iedereen tijd om de bomen te snoeien.
Maar de open wonden genezen in die periode nauwelijks en zijn invalspoorten
voor allerlei schimmelziekten. Bij snoei in augustusseptember kunnen de wonden
nog voor de winter genezen. Snoeien is in deze tijd iets moeilijker, omdat niet
zo goed te zien is wat het gevolg is van een ingreep . Na enige oefening zult u
echter ontdekken dat het snoeien in deze tijd van het jaar best prettig is
Notenbomen, berken en esdoorns staan
in ieder geval hoog op het lijstje om nu te snoeien, want bij snoei in de
winter kunnen ze vaak veel sap verliezen.
Moniliarot:
Nu de appels en peren rijp worden,
kunt u soms een heel fraaie schimmelziekte zien, Moniliarot. Fraai om te zien,
maar als er veel vruchten zijn aangetast, is het minder aardig. De Schimmel is
direct te herkennen aan de concentrische cirkels van beige sporenhopjes. Meestal
zijn deze gegroepeerd rond een beschadiging in de vrucht. Aangetaste vruchten
vallen voortijdig af of blijven juist veel te lang aan de boom hangen. Ze
verschrompelen dan en kleuren zwart. Om te voorkomen dat de schimmels volgend
jaar meer schade veroorzaakt dan dit jaar, verwijdert u de aangetaste vruchten
en geeft ze met de vuilnisman mee.
Snoeien hagen:
In september
hebben verschillende hagen een tweede snoeibeurt nodig. Dat geldt vooral voor liguster,
maar ook voor de naaldgewassen Taxus en Thuja. De klassieke trapeziumvorm,
waarbij de onderzijde breder is dan de bovenkant, is prima voor een haag, maar
een haag met recht wanden kan net zo goed . Laat u niet wijsmaken dat deze
hagen kaal zullen worden, omdat de onderzijde minder licht zou krijgen. Dat
zijn hardnekkige praatjes. Het snoeisel van taxus is dodelijk voor paarden. Ga
er voorzichtig mee om en gooi het niet zomaar ergens neer. Ook ligusterblad is
giftig en kan voor schapen noodlottig zijn.
Gras inzaaien:
September is de
maand bij uitstek om een gazon opnieuw in te zaaien. De grond blijft in deze
periode langer nat, waardoor het graszaad snel en regelmatig zal kiemen. Zaaien
in september in plaats van het voorjaar heeft echter nog meer voordelen. Zo hebt
u bij inzaai in september in het voorjaar al een mooie grasmat en ook hoeft u
niet bang te zijn voor schrale, uitdrogende wind, waarmee u in april wel
rekening moet houden.
Appels en peren oogsten:
De vroegste
appels en peren zijn al geoogst. Ze zijn niet lang te bewaren. Nu volgen de bewaarrassen.
Daarbij luistert het oogsttijdstip vrij nauwkeurig. Plukt u te laat, dan worden
de vruchten snel melig. Te vroeg geoogste vruchten worden rimpelig. Rijpe, goed
bewaarbare vruchten laten gemakkelijk los van de boom. Pak de vrucht met de
volle hand vast en draai voorzichtig naar boven. Neem zo weinig mogelijk
bladeren of knoppen mee. Uit deze laatste groeit namelijk de opbrengst van het volgende
jaar. Pluk voorzichtig als u de vruchten wilt bewaren. Elke beschadiging leidt
tijdens het bewaren tot rotting. Gevallen vruchten moeten direct worden
geconsumeerd of verwerkt.
Grondbewerking:
Alleen als de
planten tijdelijk uit de border zijn, is het mogelijk om de grond goed te bewerken.
Spit de grond goed diep los met een spade of spitvork en meng er gelijk compost
of goed verteerde stalmestdoor. Door gebruik van organisch materiaal in de vorm
van stalmest, compost of verteerd blad houdt zandgrond beter vocht vast en
wordt kleigrond beter bewerkbaar. Als u direct weer gaat planten, moet u de
grote kluiten enigszins verkruimelen. Ik raad wel af om voor en na het planten
de grond glad te harken. Laat rustig wat kluitjes liggen. Dat is beter voor een
goede luchthuishouding in de grond.
Voorjaarsbloembollen:
Diverse
voorjaarsbloeiende bolgewassen passen in de border. Ze vervroegen het
tuinseizoen en kunnen na de bloei onopvallend afsterven tussen de vaste planten.
U kunt ze nu volop kopen en tussen de vaste planten uitplanten . Vooral tussen
late starters als herfstasters, Monarda,
herfstanemonen en allerlei laagblijvende vaste planten kunnen bolgewassen een
plaats krijgen. Een van de toppers in de border is de narcis, maar minder
bekend is dat ook de tulp heel goed permanent in de border kan blijven staan.
U kunt verder
kiezen uit onder andere druifjes, sneeuwklokjes, krokussen, Scilla’s
en allerlei soorten sieruien.
Bordervesognes:
Veel beginnende
tuiniers denken dat een eenmaal door de vakman aangelegde border tot in lengte
van dagen mooi zal blijven . Een ernstige vergissing, want alleen door steeds
weer in te grijpen, te verplanten, te rooien en te verjongen blijft een border
in topconditie. Er zijn twee perioden in het jaar die u bij uitstek geschikt
zijn om de border te veranderen. Dat is de periode eind maartapril en de maand september.
Uitgebloeide zomer- en voorjaarsbloeiers,
zoals Doronicum, Pulmonaria
en Primila kunt u nu dus rooien, voorzichtig scheuren
en opnieuw uitplanten.
Vruchten en zaden:
Veel planten
zijn nu getooid met zaden en vruchten. Van aparte en zeldzame soorten kunt u
het zaad winnen om weer uit te zaaien of te ruilen met andere tuiniers. Maar
vergeet niet dat veel zaden en vruchten ook sierwaarde hebben. Maak nu een
tuinronde en kijk naar de bomen en heesters met sierlijke vruchten. Kijk
daarbij verder dan de ieder jaar weer massaal verkochte Callicarpa
met zijn naar mijn idee onnatuurlijke paarse vruchten. Voor de tuin waardevolle
heesters en of bomen met vruchten zijn onder andere diverse Rosa
(bv de klimmer Seagull) Gelderse roos , zuurbes, Clerodendron
trichotum, kornoelje, sierappels en lijsterbessen.
Groepjes winnen het van eenlingen:
Kleur in de
tuin bereik je niet met eenlingen. Het enige wat u daarmee bereikt is een
onrustig beeld waarbij het oog van hot naar her wordt getrokken. Zet daarom
bolgewassen, maar ook vaste planten en eenjarige, altijd in groepjes in de tuin.
Wilt u het hele gazon vol sneeuwklokjes.
Begin met een aantal groepjes en koop volgend jaar weer een partij. Na
een paar jaar kunt u de geplante groepjes in het voorjaar opnemen en alweer scheuren.
Veel voorjaarsbloeiende bolgewassen doen het ook uitstekend onder bomen en heesters.
Zorg dan wel voor een dikke humuslaag. Bijzondere bolgewassen als Spaanse
hyacint, Scilla verna,
holwortel, voorjaar helmbloem en sterhyacint zaaien zich op dergelijke plaatsen
na verloop van tijd uit. Daar hoeft u dan niets meer voor te doen.
Kuipplanten:
De meeste
kuipplanten kunnen nog wel een paar weken buiten blijven . Vaak worden deze
gewassen te vroeg binnen gehaald en moeten ze te donker en te warm overwinteren.
De sterke kuipplanten kunnen in zachte winters haast voortdurend buiten blijven.
Dat geldt onder andere voor laurier, Viburnum tinus, oleander, Choisya, pittosporum en Phormium. Ook de bekende Agapanthus
moet koel overwinteren. Aan het eind van de maand moeten de warmte behoeftige soorten naar binnen. Kuipen en potten zijn vaak
zwaar . Gebruik daarom zo mogelijk een
steekwagentje of leen een palletwagen.
Snoei lange, kruidige takken sterk in, dat bespaart ruimte in de berging.
Kruidige
scheuten zijn vaak ook vatbaar voor rot en hoe eerder in de herfst u die takken
wegneemt hoe gemakkelijker de wonden nog dichtgaan. De kuipplanten die nog
buiten blijven, geeft u nog maar weinig water. De planten mogen nu helemaal
geen mest meer hebben. Ze moeten nu afrijpen en afharden.
Bollen poten:
Om bloembollen
te kunnen poten, moet je wel ruimte in de tuin hebben. Zolang de eenjarige nog
mooi zijn en de vaste planten er nog goed bij staan is het gekkenwerk om daar bollen
tussen te wurmen. Balkonbakken en potten kunt u nu al
wel beplanten met bollen, en soorten die in het gras komen te staan kunt u
natuurlijk ook al planten. Dat geldt
voor krokussen, sneeuwklokjes en kievitsbloemen. De laatste twee soorten hebben
een hekel aan uitdrogen van de bollen. Poot ze dus zodra u ze hebt gekocht. Kievitsbloemen
komen van nature in vochtige weiden voor, maar in de tuin doen ze het ook
uitstekend in de border en de bloemenweide, zelfs op vrij droge grond. Bollen
in het gazon kunt u planten met behulp van een bollenpoter
of met een spade. U steekt de spade in de grond, halt hem een paar keer heen en
weer en in de ontstane opening laat u een paar bollen vallen. Daarna drukt u de
gleuf weer dicht. Dat gaat uitstekend bij kleine bollen als sneeuwklokjes,
krokussen en kievitsbloem.
Let op: steek
niet te diep, de bollen komen ongeveer even diep als ze hoog zijn . Voor grote
bollen van narcissen kunt u beter een bollenpoter nemen.
Tuintip vijver:
De herfst komt
eraan en dus gaat er weer veel blad in de vijver waaien. Haal dit dagelijks uit de vijver. Als u te lang wacht zinkt het naar de bodem
en gaat rotten. Haal overtollige
plantengroei weg uit de vijver.
Tips voor
bloemschikkers:
Het is een
uitdagende periode voor bloemschikkers.
De tuin gaat in de herfstkleuren komen, dus mooi blad. Er zijn nog veel bloemen en vruchten.
Geef
kuipplanten geen voedsel meer en beperk het watergeven
Overhangende
takken kunt u zonder problemen afknippen, dat geldt ook voor het teveel aan
takken van klimplanten
U kunt
voorjaarsbloeiende bolgewassen gaan planten. Dat kan vanaf nu tot december,
maar ik adviseer u om gekochte bollen zo spoedig mogelijk te planten.
U kunt deze
maand coniferen en wintergroene heesters planten
Het is nu
vaak ideaal weer om een nieuw gazon in te zaaienPluk
wat blaadjes weg rond de druiventrossen en de kiwi’s, zodat ze optimaal van het
licht kunnen profiteren
De laatste
pruimen zijn nu geoogst en de bomen moeten zo snel mogelijk worden gesnoeid
De druiven
in de kas zijn inmiddels geoogst. Geef ze water als
het droog is en lucht zoveel mogelijk